Κολικός Νεφρού

Τι Είναι Ο Κολικός Νεφρού;

Ο κολικός του νεφρού είναι ένας έντονος και συνήθως αιφνίδιος πόνος, που προέρχεται από το ουροποιητικό σύστημα, κυρίως όταν υπάρχει παρεμπόδιση της φυσιολογικής ροής των ούρων, λόγω απόφραξης, συχνά από λίθο. Είναι συνήθως μονόπλευρος, αλλά σε σπάνιες περιπτώσεις μπορεί να αφορά και τα δύο νεφρά. Αρχικά γίνεται αισθητός στα νεφρά, ενώ σταδιακά επεκτείνεται στην περιοχή της κοιλιάς, στη βουβωνική περιοχή, τα γεννητικά όργανα, αλλά και στην πλάτη. Η διάρκειά του ποικίλλει ανά περίπτωση και το πόσο κρατάει εξαρτάται από το στάδιο της πάθησης που το προκαλεί. Μπορεί να διαρκέσει από λίγες ώρες έως και μέρες και, συνήθως, απαιτεί αξιολόγηση για τον προσδιορισμό της αιτίας και την κατάλληλη αντιμετώπιση.

Ποια Είναι Τα Αίτια Εμφάνισής Του;

Η πιο συχνή αιτία του κολικού νεφρού είναι η απόφραξη του ουροποιητικού από πέτρες (ουρολιθίαση). Οι πέτρες σχηματίζονται λόγω εναπόθεσης αλάτων και άλλων ουσιών στο σύστημα και μπορεί να εντοπίζονται σε οποιοδήποτε σημείο του ουροποιητικού, όπως στα νεφρά, στον ουρητήρα ή στην κύστη. Όταν ένας λίθος εμποδίζει τη ροή των ούρων, η πίεση στην περιοχή αυξάνεται, προκαλώντας τον έντονο πόνο που ονομάζουμε κολικό νεφρού.

Ειδικότερα, τα αίτια συνίστανται στα εξής:

• Νεφρολιθίαση, δηλαδή λίθοι που σχηματίζονται στο νεφρό ή κινούνται στον ουρητήρα. Οι πιο κοινοί τύποι είναι οι λίθοι οξαλικού και φωσφορικού ασβεστίου, ουρικού οξέος και στρουβίτη.
• Ουρολοιμώξεις. Μπορούν να προκαλέσουν μερική ή πλήρη απόφραξη.
• Ανατομικές ανωμαλίες, όπως συγγενείς ή επίκτητες στενώσεις, διπλοί ουρητήρες ή άλλες παραλλαγές που δυσχεραίνουν τη ροή.
• Όγκοι και μάζες ενδοκοιλιακές ή πυελικές, που πιέζουν τον ουρητήρα εξωτερικά.
• Ιατρογενείς παράγοντες, όπως προηγηθείσες επεμβάσεις, καθετήρες ή βλάβες που οδηγούν σε στένωση.
• Μεταβολικές διαταραχές και παθολογικές καταστάσεις (π.χ. υπερασβεστιαιμία) που αυξάνουν τον κίνδυνο σχηματισμού λίθων.

Ποια Είναι Τα Συμπτώματα Του Κολικού Στα Νεφρά;

Ο κολικός χαρακτηρίζεται από συγκεκριμένο μοτίβο πόνου και συνοδά συμπτώματα που διευκολύνουν τη διάγνωση και είναι τα ακόλουθα:

• Έντονος, αιφνίδιος πόνος στη μέση ή πλάγια της κοιλιάς, που μπορεί να ακτινοβολεί στη βουβωνική χώρα, στο όσχεο, στα μεγάλα χείλη και στην πλάτη.
• Ναυτία και έμετος, λόγω του έντονου πόνου και της αντανακλαστικής ενεργοποίησης του πεπτικού.
• Αιματουρία, είτε ορατή με γυμνό μάτι είτε μικροσκοπική στα ούρα.
• Δύσοσμα και θολά ούρα.
• Δυσουρικά ενοχλήματα, όπως συχνουρία, επιτακτική ανάγκη για ούρηση ή πόνος κατά την ούρηση.
• Πυρετός και ρίγη ως ένδειξη λοίμωξης και αποδεικτικό στοιχείο για άμεση αντιμετώπιση.
• Συνοδές καταστάσεις, όπως ταχυκαρδία, μετεωρισμός (πρήξιμο της κοιλιάς), εφίδρωση, αίσθημα δυσφορίας και γενική αδιαθεσία σε σοβαρά επεισόδια.

Πώς Γίνεται Η Διάγνωση Του Κολικού;

Η διάγνωση βασίζεται σε προσεκτική λήψη ιατρικού ιστορικού, κλινική εξέταση και αιματολογικές και απεικονιστικές εξετάσεις για τον εντοπισμό της αιτίας και του σημείου της απόφραξης. Η επιλογή των εξετάσεων εξαρτάται από την κλινική εικόνα και την ανάγκη ταχείας διάγνωσης. Οι διαγνωστικές μέθοδοι που χρησιμοποιούνται είναι οι εξής:

• Λεπτομερές ιατρικό ιστορικό. Χαρακτήρας και διάρκεια του πόνου, προηγούμενα επεισόδια λιθίασης, φαρμακευτική αγωγή, και συνοδά συμπτώματα.
• Κλινική εξέταση με ψηλάφηση κοιλιάς, ανίχνευση ευαισθησίας στην περιοχή νεφρών και έλεγχο ζωτικών σημείων.
• Εργαστηριακές εξετάσεις, όπως γενική ούρων για ανίχνευση αίματος ή λοίμωξης, καλλιέργεια ούρων σε υποψία βακτηριακής λοίμωξης και αιματολογικές εξετάσεις (κρεατινίνη, ουρία, ηλεκτρολύτες για εκτίμηση νεφρικής λειτουργίας).
• Απεικονιστικές εξετάσεις. Αξονική τομογραφία χωρίς σκιαγραφικό (θεωρείται η πιο αξιόπιστη για εντοπισμό λίθων), υπερηχογράφημα νεφρών (προτιμάται σε εγκύους, παιδιά ή όταν επιδιώκεται αποφυγή ακτινοβολίας), απλή ακτινογραφία κοιλίας (παρέχει περιορισμένη δυνατότητα εντοπισμού και είναι χρήσιμη σε κάποιους τύπους λίθων).

Ποια Είναι Η Κατάλληλη Θεραπεία Για Την Αντιμετώπιση Του;

Η θεραπεία του κολικού του νεφρού πρέπει να εξατομικεύεται λαμβάνοντας υπόψη την αιτία, το μέγεθος και τη θέση του λίθου, την κατάσταση του ασθενούς, τη λειτουργία των νεφρών και την παρουσία λοίμωξης ή άλλων επιπλοκών. Η προσέγγιση περιλαμβάνει άμεση αντιμετώπιση του πόνου και της πιθανής λοίμωξης, συντηρητικές επιλογές για μικρούς λίθους και διάφορες επεμβατικές μεθόδους όταν απαιτούνται. Πιο συγκεκριμένα:

Για άμεση ανακούφιση προτείνονται τα εξής:

• Αναλγητικά. Τα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη είναι συχνά πρώτης επιλογής για την ανακούφιση από τον κολικό, επειδή μειώνουν τόσο τον πόνο όσο και τη φλεγμονή.
• Αντιεμετικά για τον έλεγχο ναυτίας και εμέτου.
• Ενυδάτωση από το στόμα ή ενδοφλέβια ανάλογα με την κατάσταση, για τη διατήρηση του όγκου και τη διευκόλυνση της διέλευσης του λίθου.

Η συντηρητική θεραπεία (όταν ο λίθος είναι μικρός) βασίζεται σε:

• Παρακολούθηση και υπομονή για φυσική έξοδο λίθου όταν το μέγεθος το επιτρέπει (συνήθως <5–6 mm).
• Φαρμακευτική υποβοήθηση με χορήγηση α-αποκλειστών ή άλλων κατάλληλων φαρμάκων για να διευκολυνθεί η διέλευση, μειώνοντας τον χρόνο και τα συμπτώματα.

Ελάχιστα επεμβατικές και επεμβατικές επιλογές (όταν οι πέτρες έχουν μεγάλο μέγεθος και δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν συντηρητικά):

• Εξωσωματική λιθοτριψία (ESWL): Μη χειρουργική μέθοδος που χρησιμοποιεί κρουστικά κύματα για θραύση λίθων σε μικρότερα κομμάτια που μπορούν να αποβληθούν. Δεν απαιτεί πάντα αναισθησία και είναι κατάλληλη για λίθους συγκεκριμένων μεγεθών και θέσεων (δεν είναι πάντα επιτυχής για σκληρούς ή πολύ μεγάλους λίθους.
• Ουρητηρολιθοτριψία laser. Ενδοσκοπική τεχνική υπό γενική αναισθησία, κατά την οποία ο ουρολόγος εισάγει ουρητηροσκόπιο μέσω της ουρήθρας και της κύστης στον ουρητήρα ή στο νεφρό για άμεση θραύση και αφαίρεση λίθων. Συνήθως δίνει άμεσα αποτελέσματα και είναι χρήσιμη για λίθους μεσαίου και μεγάλου μεγέθους.
• Νεφρολιθοτριψία laser (RIRS). Πραγματοποιείται υπό γενική αναισθησία. Μέσω ενός εύκαμπτου ουρητηροσκοπίου εισάγονται ειδικά εργαλεία που καταστρέφουν και έπειτα αφαιρούν τους λίθους.
• Διαδερμική λιθοτριψία (PCNL). Αρχικά, υπό γενική αναισθησία, πραγματοποιείται παρακέντηση του νεφρού. Στη συνέχεια, ακολουθεί εισαγωγή νεφροσκοπίου για τον εντοπισμό της πέτρας και θρυμματισμός της μέσω υπερήχων ή laser. Σε κάποιες περιπτώσεις τοποθετείται αυτοσυγκρατούμενος καθετήρας.

Όταν απαιτείται επείγουσα αποσυμφόρηση, ενδείκνυται:

• Τοποθέτηση ουρητηρικού καθετήρα (pig-tail) ή εισαγωγή διαδερμικής νεφροστομίας, σε περιπτώσεις όπου υπάρχει απόφραξη με ταυτόχρονη λοίμωξη ή όταν κινδυνεύει η νεφρική λειτουργία. Η αποσυμφόρηση μειώνει την ενδονεφρική πίεση και επιτρέπει την αποτελεσματική χορήγηση αντιβιοτικών.
• Αντιβιοτική θεραπεία. Χορηγείται σε επιβεβαιωμένη ή ύποπτη λοίμωξη, και συχνά ξεκινά προτού ολοκληρωθεί η αποσυμφόρηση όταν η κλινική εικόνα το επιβάλλει.

Για περισσότερες πληροφορίες αναφορικά με το τι είναι ο κολικός νεφρού, πού πονάει και πόσο διαρκεί, επικοινωνήστε με τον Δρ. Φραγκούλη. Ο έμπειρος ουρολόγος-ανδρολόγος είναι στη διάθεσή σας για να σας λύσει κάθε απορία, όπως για παράδειγμα «τι κάνω σε περίπτωση κολικού» και «πώς αντιμετωπίζονται οι κολικοί στην εγκυμοσύνη». Κλείστε το ραντεβού σας, ενημερωθείτε υπεύθυνα και αποκαταστήστε το πρόβλημά σας.